تفاوت جنین دختر و پسر در سونوگرافی

اطلاع از جنسیت جنین یکی از هیجان‌انگیزترین لحظات دوران بارداری است. این موضوع نه‌تنها در آمادگی ذهنی و عاطفی والدین نقش دارد، بلکه می‌تواند در برخی تصمیم‌گیری‌ها نیز مؤثر باشد. اگرچه در کنار روش‌های دقیقی مانند سونوگرافی، باورها و شایعاتی درباره ضربان قلب، محل جفت یا حرکات جنین نیز رایج است؛ اما باید بدانید که شناخت تفاوت جنین دختر و پسر در سونوگرافی، فقط از طریق بررسی تخصصی و در زمان مناسب امکان‌پذیر است.

در ادامه این مقاله از گاما پرتو ارائه دهنده سونوگرافی بارداری در منزل به تفاوت جنین دختر و پسر در سونوگرافی می‌پردازیم.

جزئیات سونوگرافی جنین دختر و پسر به تناسب هفته

در سونوگرافی‌های دوران بارداری، امکان تشخیص جنسیت جنین به مرور زمان و با افزایش سن بارداری بیشتر می‌شود. تفاوت‌های ظاهری میان جنین دختر و پسر از حدود هفته ۱۲ به بعد قابل مشاهده‌اند؛ اما میزان دقت تشخیص در هفته‌های مختلف، متفاوت است. در جدول زیر می‌توانید وضعیت قابل‌مشاهده بودن اندام جنسی جنین دختر و پسر در سونوگرافی را بر اساس هفته بارداری مشاهده کنید:

بهترین زمان سونوگرافی برای تعیین جنسیت جنین

بهترین زمان برای تعیین دقیق جنسیت جنین با سونوگرافی، بین هفته ۱۶ تا ۲۰ بارداری است. در این بازه، اندام تناسلی جنین به‌طور کامل رشد کرده و تفاوت بین جنین دختر و پسر در سونوگرافی به‌وضوح قابل مشاهده است.

این درحالی‌ست که پیش از این زمان، به دلیل شباهت ظاهری جوانه تناسلی احتمال خطا بالاست. بنابراین برای اطمینان از نتیجه، بهتر است تشخیص جنسیت را به هفته‌های میانی بارداری موکول کنید.

تفاوت جنین دختر و پسر در تصاویر سونوگرافی

تفاوت میان جنین دختر و پسر در سونوگرافی، فقط به اندام تناسلی محدود نمی‌شود؛ بلکه ویژگی‌های دیگری مانند شکل جمجمه، ضربان قلب، نحوۀ حرکت جنین و حتی محل جفت نیز ممکن است سرنخ‌هایی درباره جنسیت بدهند. این نشانه‌ها اگرچه قطعی نیستند، اما به پزشک زنان کمک می‌کنند تا دختر یا پسر بودن جنین را دقیق‌تر تشخیص دهد.

شکل اندام تناسلی

در هفته‌های ۱۶ تا ۲۰ بارداری، اندام تناسلی جنین به‌طور کامل شکل گرفته و سونوگرافی می‌تواند به‌وضوح تفاوت میان جنین دختر و پسر را نشان دهد. در این زمان:

• آلت تناسلی و کیسه بیضه جنین پسر به‌خوبی دیده شده و در نمای طولی یا نیمرخ، تشخیص داده می‌شود.
• در جنین دختر، سه خط سفید موازی که نشان‌دهنده لب‌های کوچک و بزرگ تناسلی هستند، در سونوگرافی دیده می‌شود.

مبنای اصلی تعیین جنسیت قطعی در سونوگرافی، همین تفاوت‌ها هستند و موارد دیگر، حکم کمک‌کننده به حدس نهایی را دارند.

زاویه جوانه تناسلی

در هفته‌های ابتدایی بارداری، در قسمت اندام تناسلی جنین برجستگی‌ای دیده می‌شود که جوانۀ تناسلی (Genital Tubercle) نام دارد. تشکیل این جوانه و جهت رشد آن در طول زمان، جنسیت جنین را مشخص می‌کند. به‌عبارتی اگر اندام تناسلی جنین مشخص نباشد، می‌توان از نظریۀ نوب (Nub Theory) کمک گرفت.

این نظریه، زاویۀ قرارگیری جوانۀ تناسلی نسبت به ستون فقرات را بررسی می‌کند و برای تعیین جنسیت جنین در هفته‌های ۱۱ تا ۱۴ بارداری استفاده می‌شود.

بر این اساس:

• اگر جوانه تناسلی ضخیم باشد، زاویه آن بیش از ۳۰ درجه باشد و به سمت بالا تمایل داشته باشد، به‌مرور به آلت تناسلی مردانه تبدیل می‌شود.
• اگر جوانه تناسلی نازک باشد، زاویه آن کمتر از ۳۰ درجه باشد و یا موازی با ستون فقرات قرار گرفته باشد، به لابیا (لبه‌های اندام تناسلی زنانه) تبدیل خواهد شد.

اگر وضعیت قرارگیری جنین مناسب بوده و تصویر سونوگرافی واضح باشد، این روش در هفته ۱۲ بارداری، حدود ۷۰ تا ۹۰ درصد دقت دارد؛ اما همچنان روش تشخیص صددرصدی نیست و ابزاری کمکی برای حدس جنسیت جنین به شمار می‌رود.

شکل جمجمه جنین

گاهی در ساختار استخوان‌های جمجمۀ جنین دختر و پسر، تفاوت‌هایی جزئی وجود دارد که ممکن است در سونوگرافی دیده شود. بر این اساس:

• جمجمۀ جنین پسر معمولاً بزرگ‌تر است. در این حالت، پیشانی حالت عمودی دارد و استخوان ابرویی برجسته‌تر دیده می‌شود. ناحیه فک نیز اغلب عریض‌تر خواهد بود.
• جمجمۀ جنین دختر حالت گردتری دارد. در این حالت، پیشانی نرم‌تر و شیب‌دارتر است و در ناحیه ابرویی و فک، برجستگی‌های استخوانی باریک‌تری دیده می‌شود.

این تفاوت‌ها اغلب در سونوگرافی نیمرخ در هفته‌های ۱۲ تا ۱۴ بارداری مورد توجه قرار می‌گیرند؛ اما باید توجه داشت که جمجمه تا پیش از تشکیل کامل جنین، به‌طور کامل شکل نگرفته و این نشانه‌ها می‌توانند تغییر کنند.

رشد استخوان‌ها و بافت‌های چربی

اگرچه یکی از تفاوت‌های جنین دختر و پسر در سونوگرافی به الگوهای رشد و تکامل جنین برمی‌گردد، اما باید بدانید این تفاوت‌ها بسیار جزئی هستند و نمی‌توانند برای تعیین جنسیت جنین کافی باشند. بااین‌حال، در صورت شک به جنسیت دقیق جنین، می‌توان از وضعیت رشد استخوان‌ها و بافت‌های چربی هم کمک گرفت:

• رشد استخوان‌های جنین پسر ممکن است کمی سریع‌تر باشد؛ استخوان ران و محیط سرگاهی نیز اندکی بزرگ‌تر از دختران دیده می‌شود.
• بافت‌های چربی زیرجلدی جنین دختر در سه‌ماهه سوم، معمولا کمی زودتر شکل می‌گیرند. این تفاوت جزئی بوده و بیشتر در هفته‌های پایانی بارداری قابل‌تشخیص است.

باورهای غلط سونوگرافی برای تعیین جنسیت جنین

با وجود پیشرفت‌های علمی در سونوگرافی دوران بارداری، هنوز باورهای نادرست زیر در میان مادران باردار و اطرافیان آن‌ها رایج است. لازم است بدانید که این روش‌ها پایه علمی ندارند و هرگز با تشخیص اندام تناسلی در سونوگرافی هفته‌های ۱۶ تا ۲۰، قابل مقایسه نیستند. بنابراین برای اطمینان از دختر یا پسر بودن جنین، فقط باید به نظر متخصص سونوگرافی و کیفیت تصویر اندام تناسلی جنین در زمان مناسب اعتماد کنید.

ضربان قلب جنین

یکی از باورهای رایج بارداری این است که ضربان قلب جنین دختر می‌تواند بیشتر از جنین پسر باشد؛ درحالی‌که شواهد علمی این ادعا را تایید نمی‌کنند!

تحقیقات اخیر نشان داده است که تعداد ضربان قلب جنین در مراحل اولیۀ بارداری، ممکن است به طور طبیعی بین ۱۲۰ تا ۱۶۰ ضربه در دقیقه باشد که تفاوت معناداری بین دو جنس ندارد. به‌عبارتی، میانگین تپش قلب جنین در دقیقه، به سن بارداری، فعالیت جنین، دمای بدن مادر و حتی زمان و تاریخ سونوگرافی بستگی دارد و برخلاف تصور عموم، نمی‌تواند برای تشخیص جنسیت جنین به کار برده شود.

حرکات جنین

شدت و نوع حرکات جنین یکی از نشانه‌های سلامت اوست؛ اما برخلاف برخی باورهای رایج، تفاوت مشخصی بین حرکات جنین دختر و پسر وجود ندارد! برخی مادران احساس می‌کنند جنین پسر فعال‌تر است یا ضربات قوی‌تری دارد؛ درحالی‌که مطالعات علمی این موضوع را تأیید نمی‌کنند.

میزان و نوع حرکات جنین بیشتر تحت تأثیر سن بارداری، موقعیت جفت، مقدار مایع آمنیوتیک و وضعیت فیزیکی مادر قرار دارد. بنابراین، حرکات جنین معیار قابل‌اطمینانی برای تعیین جنسیت آن نیست و فقط می‌تواند به‌عنوان نشانه‌ای از سلامتی  و رشد طبیعی او باشد.

محل قرارگیری جفت

برخی باور دارند که محل قرارگیری جفت می‌تواند نشانه‌ای از جنسیت جنین باشد. به‌عبارتی، معتقدند که جفت جنین پسر در سمت راست رحم و جفت جنین دختر، در سمت چپ رحم قرار دارد. اما بررسی‌های علمی نشان داده‌اند که رابطۀ معنادار و ثابتی بین موقعیت جفت و جنسیت جنین وجود ندارد. پزشکان نیز این روش را برای تعیین جنسیت توصیه نمی‌کنند و فقط برای بررسی سلامت بارداری، به محل جفت در سونوگرافی دقت می‌کنند.