سونوگرافی NT یکی از مهمترین سونوگرافیهایی است که در ماههای ابتدای بارداری انجام میشود. این روش، نوعی تصویربرداری ساده و بیخطر است که اطلاعات ارزشمندی را از وضعیت سلامت اولیۀ جنین در اختیار پزشک قرار میدهد؛ به همین دلیل میتواند به شناسایی بهموقع برخی اختلالات کمک کند.
این روش تشخیصی که بهعنوان بخشی از غربالگری اولیۀ جنین به شمار میرود، نقش مهمی در آرامش خاطر والدین دارد. بنابراین لازم است از نحوۀ انجام آن اطلاع داشته باشید و بدانید برای تشخیص چه مواردی استفاده میشود. در ادامه این مقاله از گاما پرتو؛ ارائه دهنده خدمات سونوگرافی بارداری در منزل به موضوع سونوگرافی NT میپردازیم. کاربردهای سونوگرافی NT ، بهترین زمان انجام و میزان دقت آن را بررسی خواهیم کرد.
سونوگرافی NT چیست؟
سونوگرافی شفافیت گردن (Nuchal Translucency Ultrasound)، که به اختصار با نام سونوگرافی NT شناخته میشود، یکی از سونوگرافیهای مهم دوران بارداری است و در سهماهۀ اول حاملگی انجام میشود. این روش تشخیصی، ضخامت فضای شفاف پشت گردن جنین را اندازهگیری میکند که بهطور طبیعی در این مرحله از رشد جنین وجود دارد.
سونوگرافی NT روشی غیرتهاجمی، ایمن و بدون درد است که بهصورت دقیق و استاندارد انجام میشود و اطلاعات ارزشمندی درباره روند تکامل جنین در اختیار پزشک قرار میدهد.
کاربردهای سونوگرافی NT چیست؟
اگر میخواهید بدانید که سونوگرافی NT برای چه انجام میشود، باید بگوییم که این روش، نقش مهمی در غربالگری اولیه سلامت جنین دارد. بهعبارتی پزشک متخصص زنان و زایمان با انجام این سونوگرافی، موارد زیر را ارزیابی میکند تا از سلامت ابتدایی جنین مطمئن شود.
بررسی ناهنجاریهای کروموزومی
مهمترین کاربرد سونوگرافی NT، کمک به برآورد احتمال بروز ناهنجاریهای کروموزومی مانند سندرم داون (تریزومی ۲۱)، ادواردز (تریزومی ۱۸) و پاتو (تریزومی ۱۳) در جنین است. این اندازهگیری در کنار آزمایشهای خون و سن مادر، میتواند مشکلات کروموزومی جنین را ارزیابی کند.
غربالگری سهماهه اول بارداری
سونوگرافی NT معمولا همراه با غربالگری ترکیبی سهماهۀ اول حاملگی انجام میشود تا دیدی بهتر و آماری دقیقتر از وضعیت سلامت جنین فراهم کند.
بررسی ناهنجاریهای ساختاری قلب و دیگر مشکلات تولد
علاوه بر ارزیابی ریسک کروموزومی، افزایش ضخامت فضای پشت گردن جنین میتواند با برخی ناهنجاریهای ساختاری مانند مشکلات قلبی یا دیگر اختلالات مادرزادی ارتباط داشته باشد و پزشک را برای انجام بررسیهای بیشتر راهنمایی کند.
تعیین برنامههای مراقبتی
نتایج سونوگرافی NT میتواند به تصمیمگیری برای انجام آزمایشهای تشخیصی پیشرفتهتر مانند نمونهبرداری از پرزهای جفتی (CVS) یا آمنیوسنتز کمک کند؛ بهویژه زمانی که احتمال خطر بالا باشد.
اطمینان از رشد طبیعی جنین در مراحل اولیه
در کنار کاربردهای قبلی، بررسی وضعیت جنین در سونوگرافی NT، به پزشک اجازه میدهد تا رشد پایهای رشد جنین در سهماهۀ اول را مشاهده کند و در صورت نیاز، بررسیهای تکمیلی را برای مادر در نظر بگیرد.
تفاوت سونوگرافی NT با سونوگرافی NB و دیگر روشهای غربالگری
سونوگرافی NB روشی برای بررسی وجود داشتن یا نداشتن استخوان بینی در جنین است که مانند سونوگرافی NT، با هدف ارزیابی احتمال ناهنجاریهای کروموزومی و در سهماهۀ ابتدایی بارداری انجام میشود؛ اما پارامتر جداگانهای را بررسی میکند.
سونوگرافی NT بخش اصلی غربالگری است؛ درحالیکه سونوگرافی NB بهعنوان روشی تکمیلی شناخته میشود. در کنار این دو، آزمایشهای خونی مانند Free β-hCG و PAPP-A نیز انجام میشوند تا با ترکیب نتایج، وجود خطرهای احتمالی را به طور دقیقتر بررسی کنند.
خوشبختانه این روشها برخلاف روشهای تشخیصی مانند آمنیوسنتز، غیرتهاجمی بوده و هیچ خطری برای مادر و جنین به همراه ندارند.
سونوگرافی NT چگونه انجام میشود؟
در سهماهۀ ابتدای بارداری و بین هفتههای یازدهم تا چهاردهم، مادر میتواند برای سونوگرافی NT به پزشک مراجعه کند. برای این کار، مادر باید آب زیادی مصرف کند تا مثانۀ او پر باشد. سپس به پشت دراز میکشد و پزشک با حرکت دادن پروب روی شکم او، تصویر جنین را روی مانیتور مشاهده میکند.
در این تصویر، ضخامت فضای شفاف پشت گردن جنین با دقت اندازهگیری میشود. گاهی اگر وضعیت قرارگیری جنین مناسب نباشد، از مادر خواسته میشود کمی حرکت کند. این روش، بدون درد و ایمن بوده و معمولا کمتر از ۳۰ دقیقه زمان میبرد.
میزان دقت و تفسیر نتایج سونوگرافی NT
سونوگرافی NT بهتنهایی یک تست تشخیصی نیست؛ اما در کنار سن مادر و نتایج غربالگریهای خونی، میتواند با حدود 85% دقت، خطر ناهنجاریهای کروموزومی را تخمین بزند. اگر ضخامت فضای شفاف پشت گردن جنین کمتر از 3.5 میلیمتر باشد، نتیجۀ آزمایش طبیعی خواهد بود. اما اگر این ضخامت بیشتر از این مقدار باشد، احتمال وجود سندرم داون یا اختلالات دیگر بیشتر میشود.
لازم است بدانید که نتایج سونوگرافی NT فقط توسط پزشک متخصص و با در نظر گرفتن سایر عوامل قطعی در نظر گرفته میشود. به همین دلیل در موارد پرخطر، ممکن است انجام آزمایشهای تشخیصی مانند آمنیوسنتز نیز تجویز شود.
سونوگرافی NT برای چه کسانی ضروری است؟
بهعنوان بخشی از غربالگری سهماهۀ اول حاملگی، توصیه میکنیم تمام زنان باردار سونوگرافی NT را انجام دهند؛ با این وجود، انجام این روش تشخیصی در موارد زیر اهمیت بیشتری پیدا میکند:
- مادران باردار با بیش از 35 سال سن؛
- مادران باردار با سابقۀ ناهنجاریهای کروموزومی در بارداریهای قبلی؛
- مادران باردار با وجود اختلالات ژنتیکی در اعضای خانواده.
این نوع سونوگرافی به پزشک کمک میکند تا در صورت لزوم و در زمان مناسب، روشهای تشخیصی دقیقتری را برنامهریزی کند.
بهترین زمان برای انجام سونوگرافی NT
بهترین زمان برای انجام سونوگرافی NT، بین هفتۀ ۱۱ تا پایان هفتۀ ۱۳ بارداری است؛ به عبارتی، هنگامی که طول جنین (CRL) بین ۴۵ تا ۸۴ میلیمتر باشد. در این بازه، فضای پشت گردن جنین بهوضوح قابل مشاهده بوده و دقت اندازهگیری بیشتر خواهد بود.
دقت داشته باشید که انجام سونوگرافی NT خارج از این بازۀ زمانی، از اعتبار نتیجۀ سونوگرافی کم میکند و به تکرار مجدد نیاز دارد.
سوالات متداول:
آیا در سونوگرافی NT جنسیت هم مشخص میشود؟
هدف اصلی سونوگرافی NT، تعیین جنسیت نیست! اما در برخی موارد، ممکن است پزشک بتواند از روی موقعیت اندام تناسلی جنین، جنسیت او را تشخیص دهد. با این حال، دقت بالایی ندارد و نمیتواند قطعی و قابلاعتماد باشد.
سونوگرافی NT چه عوارضی دارد؟
سونوگرافی NT در بارداری، روشی کاملا ایمن و غیرتهاجمی است. تاکنون هیچ عارضهای از این روش تشخیصی برای مادر یا جنین گزارش نشده و بهصورت روتین در بارداری استفاده میشود.
آیا برای انجام سونوگرافی NT باید ناشتا بود؟
خیر؛ برای انجام این سونوگرافی نیازی به ناشتا بودن نیست. اما بهتر است آب زیادی مصرف کنید تا مثانه پر باشد و کیفیت تصویر سونوگرافی افزایش یابد.